شیردهی نوزادان دارای شکاف لب و کام

شکاف لب ( Cleft Lip ) و شکاف کام ( Cleft Palate ) به تنهایی یا با هم، ناهنجاری شایعی است که ممکن است به شکل ارثی با ناهنجاری های دیگر همراه باشد و در فرزندان دیگر خانواده هم تکرار شود. شیوع شکاف لب با یا بدون شکاف کام حدود 1 در هر 750 تولد و در نوزادان پسر بیشتر از نوزادان دختر است. شکاف کام به تنهایی حدود 1 در هر 2500 تولد می باشد.
شکاف لب اگر همراه با شکاف کام بوده و بخصوص اگر در هر دو طرف لب باشد در تغذیه شیرخوار مشکل ایجاد می کند و با اختلال در رشد، جراحی ترمیمی را به تأخیر می اندازد. تغذیه به شکل مطلوب از بلافاصله بعد از تولد تا ترمیم کامل، مهمترین مسئله این شیرخواران است.

در مواردی که شکاف لب تنها و یک طرفه بوده و یا شکاف کام کوچک و در جلو باشد چنانچه شیر خوار بصورت نشسته و روبروی پستان مادر نگه داشته شود و مادر چانه او و پستان را بین انگشت اشاره و شصت و بخشی از کف دست نگاه دارد ( Dancer Hold )، شکاف لب و کام پر شده و تغذیه مستقیم از پستان میسر می شود. این ترتیب رشد نوزاد تأمین و برای ترمیم جراحی شکاف لب در یکماهگی یا زودتر آماده می شود.

چنانچه این روش به تنهایی نتواند رشد مطلوب نوزاد را تأمین کند لازم است مادر باقی شیرش را دوشیده و با قاشق، سرنگ، قطره چکان، و یا لوله معده ( N.G.T ) تا زمان جراحی به نوزاد بدهد و پس از جراحی شیر دهی معمولی را از سر گیرد.

در نوزادانی که شکاف کام وسیع باشد ممکن است تغذیه مستقیم از پستان میسر نباشد. در این موارد استفاده از پروتز مخصوص برای پوشاندن شکاف سقف دهان لازم است تا علاوه بر کمک به شیرخوار در تغذیه از پستان، سبب رشد مناسب آرواره و جلوگیری از تغییر شکل زبان شود. ضمنا از برگشت شیر به بینی و عفونت مکرر گوش و عفونت تنفسی هم جلوگیری کرده و امکان ترمیم جراحی شکاف کام را در زمان مناسب فراهم می کند. مطالعات نشان داده اند اگر بلافاصله بعد از بهوش آمدن از عمل جراحی ترمیم شکاف دهان و لب، شیرخوار را به پستان مادر بگذارند، ترمیم زخم بهتر و سریعتر خواهد بود.

مزایای شیر مادر علاوه بر فوائد تغذیه ای، برای نوزادان با شکاف لب و کام شامل موارد زیر هم هست :

ارتباط عاطفی عمیق

تولد نوزادی با چنین ناهنجاری برای مادر ناراحت کننده و همراه با استرس و اندوه می باشد. کمک کردن به مادر برای اینکه بتواند فرزند خود را شیر بدهد، در کاهش استرس و اندوه مادر و تشویق او به مراقبت بیشتر و بهتر از شیرخوارش بسیار موثر و به نفع فرزند، مادر و خانواده است.
رشد مطلوب فک و صورت

تغذیه مستقیم از پستان مادر موجب رشد بهتر فک و صورت در این نوزادن می شود زیرا با تغذیه از پستان حرکات فک و زبان به شکل خاصی صورت می گیرد که با تغذیه از بطری بسیار متفاوت است.

کاهش عفونت های مختلف

نوزادانی که با شکاف کام متولد می شوند استعداد بیشتری برای مبتلا شدن به عفونت گوش میانی دارند زیرا کانال طبیعی که از گوش میانی به گلو راه دارد ( Eustachian tube ) در اینها هنگام بلع به راحتی پر از مایع شده و زمینه را برای عفونت مکرر گوش میانی فراهم می سازد که می تواند به از دست دادن شنوایی منجر شود. تغذیه با شیر مادر در این شیر خواران بعلت مواد ایمنی بخش آن و نوع مکیدن شیر از پستان مادر تا حد زیادی از این عفونت جلوگیری می کند. بعلاوه این نوزادان بسیار مستعدند تا مایعات وارد ریه شان شود ( Aspiration ) که در صورت تغذیه با شیر مادر، عوارض آن از عوارض ورود آب قند و فورمولا به ریه بسیار کمتر است. ضمنا خطر آلودگی بطری و عفونت احتمالی ناشی از آن هم ندارد.